0538 851 48 43 romatizmaturkcapar@gmail.com

Fibromiyalji

Fibromiyalji (iltihapsız kas romatizması) dokunmaya duyarlı yaygın ağrı ve hassasiyetle giden, sık görülen bir sağlık sorunudur. Vücudun belli bölgelerinde, ağrı ve hassasiyet oluşur, zamanla kaybolabilir veya yer değiştirir. Çoğunlukla hastaların, kronik (uzun süreli) yorgunluk ve uykusuzluk sorunları vardır.

  • Fibromiyalji insanların yüzde 2-4’ünü, genellikle kadınları etkiler.
  • Hastanın yakınmaları ve muayenede hassas nokta sayısı (18 noktadan 11’inde hassasiyet; 9-11 arasında ise diğer durumlarla birliktelik-spastik kolon, diş sıkma ve çenede kilitlenme, gerilim tipi baş ağrısı gibi), fibromiyalji tanısı için önemlidir.
  • Hastalığın tanı koyduracak herhangi bir test bulunmamaktadır. Ancak diğer benzer yakınmalara neden olabilecek hastalıklarından ayırt etmek için, laboratuvar testleri veya röntgen gerekebilir.
  • Tedavisinin olmamasına rağmen, ilaçlar ile belirgin rahatlama sağlamak mümkündür.
  • Hastalar aynı zamanda egzersiz ve yeterli uyku alma gibi kişisel yaklaşımlarla kendilerini daha iyi hissederek tedaviye katkı sağlarlar.

Fibromiyalji Nedir?

Fibromiyalji vücutta yaygın ağrı ve diğer belirtilere neden olan kronik bir sağlık sorunudur. Hastaların sıklıkla yakınmaları şunlardır:

  • Etkilenen eklem ve kaslarda dokunma veya bastırmakla ağrı
  • Yorgunluk
  • Uykusuzluk sorunları (dinlenmiş olarak uyanamamak)
  • Bellek ile ilgili problemler veya konsantre olamama

Bazı hastalar da:

  • Depresyon ya da anksiyete
  • Migren ya da gerilim tipinde baş ağrısı
  • Sindirim sorunları: İrritabl (huzursuz) barsak sendromu (spastik kolon) veya gastroözofageal reflü hastalığı
  • İrritabl (huzursuz) ya da aşırı aktif mesane
  • Pelvik ağrı
  • Temporomandibular bozukluk (yüz veya çene ağrısı, çenede diş sıkmaya bağlı ağrı ve kulakta çınlama gibi bir dizi belirtiler)

Fibromiyalji belirtileri ve onunla ilgili problemlerin şiddeti değişebilir veya zamanla azalarak kaybolabilir. Stresle genellikle semptomları kötüleştirir.

Fibromiyalji Neden Olur?

Fibromiyaljinin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Belli kişilik özelliğinde daha çok ortaya çıkar. Fibromiyaljili hastalar; hassas, duygusal ve kırılgan bir psikolojik yapıya sahiptir. Herkesin derdini dert edinen, duyarlı yapıları vardır. Mükemmeliyetçi kişilikleri nedeniyle etraftaki olumsuzluklardan çok etkilenirler; bu nedenle evliliklerinde, aile içinde, arkadaş ilişkilerinde veya iş yerinde sorunlar yaşarlar. Bu sorunlar o kadar stres yaratır ki zamanla yapması gereken işlere konsantrasyonları azalır ve unutkanlık, hafıza problemleri yaşamaya, iş değiştirmelere başlar. Her insanda hastalık farklı seyredebilir. Fibromiyaljili aileler (anneler ve çocukları gibi) olabilir. Belli genleri taşıyanlar, fibromiyaljiye daha yatkın olabilir; fakat genler tek başına, fibromiyaljiye neden olmaz.

Genellikle fibromiyaljiyi, tetikleyen bazı nedenler vardır. Bunlar omurga problemleri, artrit, yaralanma, trafik kazası veya başka türde fiziksel stres olabilir. Duygusal stres de bu hastalığı tetikleyebilir. Vücudun “spinal kord ve beyinle” iletişimi sonucunda, beyinde bazı kimyasallar ve proteinlerin düzeyleri değişebilir. Fibromiyaljili kişide, sanki beynin ağrı işleme merkezlerinde "ses kontrolünün" çok yüksek açılması gibi bir şeydir.

Fibromiyalji Kimlerde Görülür?

Fibromiyalji, kadınlarda fazla görülse de erkeklerde de görülebilir. Her 10 kadına karşılık 1 erkete görülür. Orta yaş grubunda fazladır; ancak ergenlik yılları veya yaşlılıkta da ortaya çıkabilir. Küçük çocuklarda yaygın vücut ağrısı ve yorgunlukla bulgu verebilir.

Bir romatizmal hastalığı (eklem, kas ve kemikleri etkileyen bir sağlık sorunu) olanlarda, fibromiyalji riski daha fazladır. Bu osteoartrit, lupus, romatoid artrit veya ankilozan spondilit olabilir.

Fibromiyalji Nasıl Teşhis Edilir?

Yakınmalarınıza bakarak fibromiyaljiden şüphelenilebilir. Muayenede bazı vücut noktalarına, dokunmakla hassasiyet veya bastırmakla ağrı vardır. Ağrıya neden olabilecek diğer hastalıkları (Sjögren sendromu, polimiyaljia romatika, gibi) ekarte etmek için bazı tanı testleri gerekebilir. Fibromiyaljide, inflamasyon (iltihap) belirtileri görülmez.

Yaygın ağrı, fibromiyaljinin ana özelliği olduğundan, doktorunuz sizden ağrıyı tarif etmenizi isteyecektir. Bu fibromiyaljideki ağrı özelliğinin, kas ve eklem ağrısına neden olan diğer hastalıklar arasındaki farkı anlamaya yardımcı olabilir. Örneğin, hipotiroidi, Sjögren sendromu, polimiyaljiya romatika, bazen fibromiyaljiyi taklit edebilir. Romatoloğa başvurmanız durumunda, karışabilecek bu gibi hastalıkları ayırt etmek de daha kolay olacaktır.

Fibromiyalji Nasıl Tedavi Edilir?

Fibromiyaljinin tek bir ilaçla tedavisi yoktur. Amerikan Romatoloji Cemiyeti (ACR)’nin önerdiği tedavi: kişinin psikolojik durumunu ve ağrı algısını düzenleyen ilaçlardan biri (duloksetin, Lyrica), davranış tedavisi (bilişsel veya kognitif tedavi) ve egzersizden oluşan üçlüden oluşur.

İlaçlar: ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA); fibromiyalji tedavisi için üç ilacı onaylamıştır. Bunlardan ikisi; Duloksetin ve Milnasipran: beyinde ağrı algısını kontrol eden maddeler üzerinden (serotonin ve norepinefrin) etki eder. Ayrıca amitriptilin, cyclobenzaprine veya venlafaksin de fibromiyalji tedavisinde etkilidir. Bu ilaçların yan etkileri hakkında doktorunuzdan bilgi alabilirsiniz. Fibromiyalji için onaylanmış diğer ilaç, pregabalin (Lyrica) 'dir. Ağrının iletilmesini sağlayan sinir hücrelerinin, aşırı aktivitesini bloke (baskılar) eder. Benzer başka bir ilaç, gabapentin (Neurontin)’dir.

Bazı durumlarda, fibromiyaljideki ağrı için, asetaminofen veya steroid olmayan anti-inflamatuar ilaçlar (NSAİİ) kısa süreli veya gerektiğinde kullanılabilir.

Diğer Tedaviler: Tai Chi ve yoga, fibromiyalji semptomlarını azaltabilir. Açık hava yürüyüşleri önerilir.

Bilişsel terapi (davranış değişikliği ve pozitif düşünce odaklı terapi türü) oldukça faydalıdır.

Akapunktur ve masaj tedavilerinden fayda görebilirler.

Fibromiyaljili Hastalara Öneriler:

  • Tek başına ilaç tedavisinin faydası yoktur. Siz yapacaklarınızla, kendi tedavinize çok fazla katkıda bulunabilirsiniz.
  • Uyku düzeninize önem gösterin. Her gün aynı saatte uyuyun ve uyanın.
  • Günlük kafein miktarını azaltın, sabah saatlerinde kahve ve çay tüketin ve sigarayı bırakın.
  • Düzenli egzersiz; fibromiyalji tedavisinin çok önemli bir parçasıdır. Düzenli egzersiz, genellikle ağrı belirtilerini ve yorgunluğu azaltır. Başlarda biraz zor olsa da, düşük tempoda başlayıp yavaş yavaş artırın. Kendinize gün içinde egzersiz fırsatları yaratarak günlük rutininiz haline getirin. Örneğin, yürüme merdiveni veya asansörler yerine merdivenleri kullanın. Arabanızı daha uzağa park ederek yürüyüş mesafenizi artırın. Yüzme, su içi aerobik ve / veya germe egzersizleri yapın. Başlangıçta egzersiz rutini oluşturmak zaman alacaktır. Sadece hareketli olun, aktif kalın ve pes etmeyin!
  • Yapmaktan zevk alacağınız sizi rahatlatan uğraşlar edinin ve bunları stresli ve ağrılı zamanlarda yapın.
  • Kendinizi eğitin. Fibromiyaljiyle ilgili hasta destek sitelerine girerek, sorunlarınızı diğer insanlarla paylaşın, onların ve sizin baş etme yöntemlerini öğrenin.

Prof. Dr. Nuran Türkçapar, güncelleme Ocak 2016