0538 851 48 43 [email protected]

Osteonekroz

Osteonekroz Nedir?

Kemik, kan akımı desteğine ihtiyaç duyan canlı hücrelerden oluşmuştur. Herhangi bir nedenle kemiğe giden kan akımının kesilmesiyle, kemik hücrelerinin ölmesine, kemikte çökme/yıkılma durumuna osteonekroz denir. Osteonekroz, kemikte ağrı ve eklem hareketlerinde kısıtlanmaya neden olur. Kemiğin (epifiziyal) uç bölgesinde oluşur, o eklemde dejeneratif artrite neden olur. En sık kalça ve diz ekleminde gelişir; omuz, el ve ayaklar daha az etkilenen eklemlerdir. Osteonekroz nadiren çenede gelişir.

Osteonekroz Neden Gelişir?

En sık osteonekroz nedenleri:

  • -Kemiğe kan akımını kesen ciddi travmalar
  • -Kortikosteroid kullanımı (uzun süre ve yüksek dozda)
  • -Aşırı alkol tüketimi
  • -Sigara

Daha az sıklıkta:

  • -Lupusta, vurgun (ani basınç değişikliği ile dalgıçlarda olduğu gibi), bazı kan hastalıkları (sickle cell anemi gibi), HIV enfeksiyonu, radyasyon tedavisi, bifosfonatlar (çene nekrozu) osteonekroza neden olur.

Kimlerde Osteonekroz Gelişir?

Her yıl, 1/10 000-20 000 sıklıkta osteonekroz gelişir. Her yaşta görülse de 20-50 arası yaşlarda daha sıktır. Her iki cinsiyette de görülür. Travma, kortikosteroid kullanımı, aşırı alkol kullanımı gibi yukarıda sıralanan risk faktörlerini taşıyanlarda gelişme riski fazladır. Bifosfonat kullanımıyla bildirilen çene osteonekrozlu vakaların ortak özelliği; kanser nedeniyle zolendronat veya pamidronat kullanan olgulardır.

Osteonekroz Nasıl Teşhis Edilir?

Erken evrede hastaların pek şikayeti yoktur. Hastaların giderek artan eklem ağrısı yakınmaları vardır. Eklem ağrısı, özellikle o ekleme ağırlık bindikçe artan özelliktedir. Erken evrelerde direkt grafiler normal olup; ancak manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ile tanıya gidilebilir.

Osteonekroz Nasıl Tedavi Edilir?

Osteonekrozun erken döneminde;

  • Analjezikler
  • Kilo verme
  • Eklemin hareket açıklığını zorlayıcı egzersizden kaçınma ve ekleme stres getiren aktivitelerin azaltılması (zıplama, koşma gibi)
  • Elektriksel uyarı (TENS)-kemik büyümesini uyarıcı etkisi vardır
  • Lipid düşürücü ilaçlar
  • Antikoagülanlar
  • Hiperbarik oksijen tedavisi
  • Elektromanyetik tedavi
  • Alkol ve sigara kesilmeli. Steroid dozu en az miktara indirilmeli veya yerini alabilecek tedaviler tercih edilmeli.

Cerrahi tedavi: İleri osteonekroz olgularında, cerrahi tedavi uygulanır.

  • Core dekompresyon
  • Osteotomi
  • Non-vasülerize kemik greftleme
  • Total artroplasti (protez ameliyatları)

Çene osteonekrozunda genellikle konservatif (koruyucu) tedaviler uygulanır. Ağrı kesici tedaviler, debritman (ölü dokunun temizlenmesi), antibiyotikler ve antiseptik gargaralar gibi.

Prof. Dr. Nuran Türkçapar (Güncelleme, Aralık-2015)