ASO testi yüksek çıkınca enfeksiyon bulguları olmasa da antibiyotik reçete edildiğine, ailelerin akut romatizmal ateş veya kalp romatizması gelişir diye panik olmasına şahit oluyoruz. Maalesef ülkemizde ASO testi hala çok gereksiz ve çok fazla istenen bir test. ASO testi sadece Akut eklem romatizması geçirmiş ve kalp kapak hasarı olanlar, akut eklem romatizmasından şüphesinde, akut glomerulonefrit (akut böbrek iflamasyonu) ve reaktif artritten (boğaz enfeksiyonu sonrası immün reaksiyona bağlı gelişen eklem şişmesi) şüphe edildiği durumlarda istenmelidir.
ASO, antistreptolizin O kelimesinin kısaltılmasıdır. Streptokok adı verilen bir bakteri grubu, deri, boğaz enfeksiyonları ve kızıl hastalığına neden olur. Bu bakteri ile geçirilen enfeksiyonlar sonrasında, bağışıklık sisteminin bu bakterinin bir yapısına karşı (O antijeni) geliştirdiği antikor; antisterptolizin O olarak adlandırılır. Bu antikor kanda streptokok ile karşılaştıktan 1-3 hafta sonra ortaya çıkar, giderek artar ve ortalama 6 ayda kaybolur; nadiren bir yıla kadar kanda yüksek kalabilir. ASO’nun kan testinde yüksek olması, sadece geçirilmiş streptokok enfeksiyonunu gösterir; halihazırda boğaz enfeksiyonu varsa (genellikle boğaz enfeksiyonu iyileştikten sonra pozitifleşir) antibiyotik tedavisi verilir, yoksa ASO yüksek diye antibiyotik tedavisi vermek çok büyük hatadır; vücudumuzdaki bakteri florasında bozulmaya, antibiyotiğe bağlı ishale ve antibiyotik direncine neden olur.
A Grubu Beta Hemolitik Streptokok bakterisinin bazı suşları (alt tipleri) ile enfeksiyon geçirildiğinde, bağışıklık sisteminin (immün reaksiyon) kendi dokularına da saldırması sonucunda; akut eklem romatizması, akut glomerulonefrit (böbreklerde inflamasyon), akut kardit (kalp kası ve kapaklarında inflamasyon) veya reaktif artrit gelişebilir. Bu hastalıkların tanısında, nedeni işaret etmesi açısından ASO testi faydalı olabilir. Eklem, kalp ve böbreğe ait belirti olmaksızın ASO istenmesi hem gereksiz hem de yüksekliği durumunda kafa karıştırıcı olmaktadır.
Özetle ASO yüksekliği sadece geçirilmiş streptokok enfeksiyonunu gösterir. Sadece çok özel bazı durumlarda tanı ve tedavi planında kullanılır.
(Prof. Dr. Nuran Türkçapar, Güncelleme Mart-2022)
